Eresbil Berriak

Barañain Abesbatza, Pedro Ruiz Huiciren zuzendaritzapean, maiatzaren 26an Lekuona Fabrikan Musikasteko Abesbatzen Egunean egongo diren lau taldeetako bat izango da.
– Zer esan nahi du zure abesbatzarentzat Musikasteren edizio berri honetan parte hartzeak?
– Pozgarria eta pozgarria da beti topaketa berezi honetan parte hartzea. Aldi berean, erantzukizun handia da obrak aukeratu eta prestatzetik hasi eta interpretatzeraino.

– Zer nabarmenduko zenuke aurkeztuko duzuen programatik?
– Nafarroako egungo hiru egileren sei pieza txiki daramatzagu. Horietako lau erabateko estreinaldiak dira eta beste bi gehienentzat ezezagunak, ia-ia guk bakarrik abesten baititugu. Kasu gehienetan argitaratu ere egiten ez diren lankideen lanak dira. Baina entzutea merezi duela uste dut. Zoritxarrez, Nafarroan ez dugu Gipuzkoan eta beste probintzia batzuetan dugun konposizio-jarduera bezain aktiborik. Baina txikitatik, lana eta adiskidetasuna partekatzeko zortea izan dut, noizean behin beren lana eta sorkuntzarako gaitasuna oparitzen diguten musikari bikainekin. Beti egon naiz oso adi inguruan sortutako edozein konposizio-lani. Noski, partitura zuri baten aurrean dagoen edonork nire estimu eta mirespen guztia du.

– Nola animatuko zenuke jendea ekintza bateratu honetara joatera?
– Egon den edonork daki denok emango dugula gure onena. Barañain Abesbatza oso abesbatza herrikoia da, formazio, gaitasun eta adin askotakoa; baina espiritu borrokalari handia du, publikoa erakargarri egiten diguna eta inor indiferente utziko ez duen emaitza musikala eskaintzen duena.

– Zer gako eta sentsazio helarazi nahi dizkiozue publikoari aurkeztutako lanekin?
– Gure egileak -Mariano Jimenez, Urtzi Iraizoz eta Eduardo Manrique- ez daude kantatuenen artean lehen lerroan. Beharbada, ikusleak ez dira gustura aterako lehen entzunaldian, eta epe luzeagoan funtzionatzen duten obrak izango dira, gure buruan eta gure gorputzean atseden hartu behar dutenak. Azkenean, Abesbatzatik egilearen eta publikoaren arteko kanal bat izan nahi dugu, entzule bakoitzak bere unearen arabera jaso dezan. Joan zaigu ‘azken pieza salbuespena izango litzateke jai koral honetan parte hartzeagatik eskerrak emanez agur esateko.

Jazzak egun propioa izango du berriz ere Musikasteren barruan. Maiatzaren 25ean Mikel Azpirozen ‘Islak’ lana entzun ahal izango da Niessen Kulturgunean.
– Jazzak jarraitzaile gehiago al ditu Euskal Herrian?
– Ez nuke jakingo. Donostia, Gasteiz eta Getxoko jaialdi handiez gain, azken urte hauetan beste jaialdi txikiago batzuk sortu dira; hala nola, Goierri Jazz edo Hondarribikoa. Eta hori seinale ona da.

– ‘Islak’ zure hirugarren diskoa da. Zer nabarmenduko zenuke aurrekoen aldean?
– Aurrekoak piano hutsezko diskoak izan ziren. Hirukote formatukoa da ‘Islak’. Bateria eta baxua gehitu ditut zenbait kantutan. Formatu hau dugu orain kontzertuan, piano pasarteak eta hirukote pasarteak tartekatuz. Asko gozatzen dut formula horrekin, eskaintzen dituen adierazpen-aukerengatik.

– Nolakoa da Carlos Arancegui eta Fernando Neirarekin lan egitea?
– Carlos eta Fernando musikari handiak dira, etengabe ikasten eta eboluzionatzen ari diren artistak. Oso eskuzabalak dira musikan zein gizakietan, eta uste dut dohain horiekin aberastu egiten dutela kontzertuan interpretatzen dugun musika. Luxua da niretzat proiektu honetan haiekin kontatzea.

– Nola animatuko zenuke jendea kontzertura joatera?
– Zortea izan dugu kultur ezaugarri ezberdinak dituzten hainbat lekutan ‘Islak’ lana aurkeztuko ditugulako, hala nola Donostian, Bilbon, Sorian, Iruñean, Gijonen, Cadizen, Malagan, Varsovian, Krakovian, Quiton… Eta kontzertu guztietan sumatzen dugu gure musikak entzulearekin konektatzen duela, edo, hobeto esanda, gure musikak publikoarekin konektatzeko aukera ematen digula. Horrek esan nahi du musikak nolabait entzulearen sentsibilitatea ukitzen duela eta hobeto sentiarazten duela. Musikasteko publikoa gonbidatuko nuke gure kontzertura, Errenterian ere lotura hori lortuko dugulakoan eta musikak pizten dituen sentimenduez gozatuko dutelakoan.

Musika garaikideak doinuz beteko du Niessen Kulturgunea. Luis Fernández Castelló klarinete jotzaileak Carlos Apellaniz pianista eta David Apellaniz biolontxelo jotzailea izango ditu lagun maiatzaren 24an Musikasteren kontzertu berri batean.
– Zer azpimarratuko zenuke David eta Carlos Apellanizekiko lankidetzatik?
– Carlosek, Davidek eta hirurok kontzertu asko eman ditugu elkarrekin, eta beti da plazer handia haiekin musika egitea. Bi musikari handi dira, eta oso erraza da beraiekin batera edozein errepertorio lantzea. Musikaste ziklorako egin dugun kontzertuan euskal errepertorio garaikidea jorratu dugun arren, beste batzuetan hemeretzigarren mendeko errepertorioa jorratu dugu, eta emaitza bikaina izan da beti. Haien artean haien zorroztasuna eta lan handia nabarmenduko nituzke.

– Zein izan da kontzertuan aurkeztutako obrak hautatzeko irizpidea?
– Klarinetea, biolontxeloa eta pianoa prestatzeko euskal konpositoreen musika garaikidea da programa honen ardatza. Hirukote honetarako propio idatzitako lanen adibide gutxi aurkitu ditugunez, klarinete solorako, biolontxelo solorako, klarinete eta biolontxelo edo klarinete eta pianorako idatzitako beste batzuk ere sartu ditugu.

– Zer nabarmenduko zenuke Musikastera dakarten programatik?
– Zalantzarik gabe, Musikasteko programa honetan estetika aniztasuna etengabea aurkezten dugu: Jesus Echevarriaren Sonataren idazkerarik tradizionalenetik Gabriel Erkorekaren Saturnoren muturreko birtuosismora, Carmelo Bernaola, Maite Aurrekoetxea edo Beatriz Arzamendiren aurreko hamarkadetako Europa erdialdeko abangoardiek eragindako lanetatik igaroz.

– Zein da, zure ustez, musika-sorkuntza garaikidearen unea gaur egun?
– Beti pentsa dezakegu egoera hobea izan litekeela, baina uste dut gaur egun obra berrien jario etengabea daukagula, entzuleak soinu-mundu berriak aurki ditzan. Nire ustez, pertsona orok bere garaiko artearekin kontaktua izan beharko luke bizitzea egokitu zaion gizartea ulertzen saiatzeko, eta anomalia bat da hori gaur egun ez gertatzea, iraganean inoiz gertatu ez den zerbait. Herrialdeko kontzertu-denboraldi ezberdinetan aurkezten diren obra garaikideen kopurua oraindik txikia bada ere, uste dut etengabe handitzen ari dela. Musikaste bezalako zikloak, musika garaikideari eskainitako kontzertua barne, horren adibide garbia dira.

Isabel Urrutia musikagileak tarte nabarmena izango du maiatzaren 24an Niessen Kulturgunean eskainiko den kontzertuan. Ez da bere lana Musikaste jaialdian entzun daitekeen lehen aldia.
– Nola etortzen zaizu inspirazioa lan bat sortzeko orduan?
– Idazteko erabiliko ditudan instrumentuetan pentsatzen dut, haien arteko harremanean, taldearen kolorea eta aukerak irudikatzen ditut eta sonoritateak irudikatzen ditut.

– Zein dira inspirazio-gakoak konposatzeko orduan?
– Inspirazioaz baino gehiago, ideiez eta sormenaz hitz egingo nuke. Ideia horietatik abiatuta, nire obra konposatzeko musika-materialak sortzen ditut.

– Nola ikusten duzu euskal sormenaren eta musikaren panorama genero-ikuspegitik?
– Emakumeak gehiago hasi dira musikaren hainbat arlotan ikusarazten, interprete eta konpositore gisa. Nire ustez, hori positiboa da emakume gazteenen belaunaldientzat, iraganean baino eredu gehiago baitituzte eta gizartean onarpen handiagoa bizi baitute.

– Zer suposatzen dizu zure obra Musikasten entzun ahal izateak?
– Ez da nire obra bat Musikasten entzuten den lehen aldia, baina beti da pozgarria nire konposizioetako bat hain jaialdi sendoan entzun ahal izatea.

– Zer transmititu nahi diozu publikoari obra honekin?
– ‘Biga’ bi mugimenduko obra da. Lehenengo mugimenduan instrumentu bakoitzak bi rol ditu, bata nagusia eta bestea sekundarioa. Mugimendu hau mugimendu geldoa da, kolorez betea, tinbre-joko eta erresonantzia desberdinekin. Bigarren mugimendua, aurrekoarekin kontrastean, mugimendu azkar bat da, klarinetearen kadentzia bertutetsu batekin hasten dena eta bi instrumentuen arteko ganbera-joko batekin jarraitzen duena, bientzat oso erritmikoa eta bertutetsua den zati batean.

– Nola baloratzen duzu Musikasteren lana?
– Musikastek urte hauetan guztietan egindako lana beharrezkoa eta oso positiboa iruditzen zait euskal interpreteen eta konpositoreen lana zabaltzeko.

Ibilbide luzea du atzean Luis Elizalde konpositoreak. Igande honetan, bere lanaren zati bat entzungo da Errenteriako Parrokian Musikasteren egitarauaren barruan.
– Nola baloratzen duzu euskal musikaren sormen-panorama?
– Musika liturgikora mugatuz, ez hain zuzen polifonikora, herrikoira baizik, liluratuta nago konposizio bakoitzaren perfekzioaz: ereserkiak, antifonak eta salmoak. Gauza bera esan behar dut eukaristiarako kantuez. Egileak profesionalak direla ikusten da. Inspirazio gehiago edo gutxiago izan daiteke, baina beti eskatu behar da zuzentasun teknikoa.

– Zer iruditzen zaizu zure musika Musikasten entzutea?
– Zer esanik ez, konpositore bati gustatzen zaiona da bere konposizioak artxiboan ez geratzea: interpretatzea nahi dugu. Plazer handia da. Eskerrik asko Musikaste hau posible egiteagatik.

– Zein izan da zure inspirazioa errepertorio hau osatzeko orduan?
– Instrumentu musikalerako ez baizik korurako konposatzen dudanean, testua da sakonki aztertzen dudan lehenengo gauza: ideia nagusia non dagoen bilatzea, garrantzitsuena, antifona txiki batean bada ere, han gailur melodikoa jartzeko. Ondoren, testuaren musikalizazioa dator. Teknikak garrantzi handia du beti. Bost urte eman nituen Erromako Musika Sakratuaren Institutu Pontifikalean ikasten. Garai hartan Kapera Sixtinako zuzendari zen Domenico Bartoluccirekin ikasi nuen. Oso eskertuta nago hain irakasle bikainarekin.

– Zer transmititu nahiko zenioke bertaratutako publikoari?
– Testu liturgikoak jasotzen duena: poza, tristura, etsipena, kontenplazioa, esker ona…

Maite Arruabarrenaren ahotsa indartsu entzungo da martxoaren 19an Madalena Ermitan, Musikasteren hirugarren kontzertuan. Susana G. de Salazar pianista eta Aitzol Iturriagagoitia biolinista izango ditu lagun ekitaldi honetan.
– Kantu irakaslea zara Musikenen, nola datoz kantu belaunaldi berriak?
– Gero eta formatuago daudela esango nuke, eta etorkizunean zer nahi duten argiago dutela. Musikenen hasi ginenetik ikusi ahal izan dut ikasle belaunaldi berriek, salbuespenak salbuespen, kantuaren eta kantariaren munduaren inguruko guztiaren ezagutza handiagoa eta hobea dutela. Euskal kantarien kopurua ere nabarmen handitu dela ikusi dut, eta horrek bereziki pozten nau.

– Nola sortu zen proiektuko lankidetza Aitzol Iturriagagoitia eta Susana G. Salazarrekin?
– Susanak eta biok 25 urte baino gehiago daramatzagu elkar ezagutzen, eta batzuetan kolaboratu izan dugu. Bion bizitzako egoera zailetan berriro topo egin genuen, eta handik sortu zen berriro elkarrekin lan egiteko aukera. Susanak proiektu batean parte hartzea proposatu zidan, non euskal emakume konpositoreen lanak interpretatu ahal izango genituen, hala nola Emma Chacon eta Anita Idiartborde. Emakume izateagatik, ez zuten aukera berdinak izan euren obra kontzertuetan programatuta ikusteko, ezta, beraz, errekonozituak izateko ere. Bitxia bada ere, Emma Chaconek jaiotze-urtea Donostiarekin eta Guridirekin partekatzen du; eta Idiartardek adiskidetasun-harremana izan zuen Donostiarekin. Beraz, interesgarria iruditu zitzaigun programa berean biltzea, haiei gustatuko zitzaien bezala. Aitzol, biolin jotzaile bikaina izateaz gain, biolin irakaslea da Musikenen eta nire lankidea. Beraz, proiektu honetan gurekin kolaboratzeko pertsona aproposa iruditu zitzaigun, eta bera gogotsu batu zen.

– Zer nabarmenduko zenuke elkarlanetik?
– Gure artean alderdi guztietan dagoen sintonia ona nabarmenduko nuke. Oso gustura lan egiten dugu hirurok elkarrekin, eta lanbide honetan aritzearen poza partekatzen dugu. Ondo pasatzen dugu elkarrekin lan egiten.

– Zer sentsazio helarazi nahiko zenizkioke publikoari emanaldian zehar?
– Egiten ditudan kontzertu guztietan bezala, musikaren eta nire ahotsaren bidez ikuslearengan emozioak piztea da nire helburua, eta emanaldiak irauten duen bitartean publikoak esperientzia pozgarri eta aberasgarria bizi dezala.