Eresbil Berriak
Olatz Saitua: “Euskadin musikan aritzen garen guztiok ilusioa dugu noizbait Musikasten izateko”
Musikasteren bigarren kontzertua Madalena Ermitan izango da maiatzaren 17an. Bertan, Olatz Saitua sopranoak ‘Un corazón – Bihotz bat’ lana aurkeztuko du, Ainhoa Zubillaga mezzosopranoarekin eta Iñaki Salvador pianistarekin batera.
– Nola sortu zen proiektu hau?
– Proiektu hau mugitzen gaituen musikatik sortzen da. Bihotzean daramaguna. Txikitatik ezagutzen duguna eta ahozko tradizioan eta taldeko kanturako gustuan jartzen gaituena. Ainhoa eta biok musika barrokoa egiten ezagutu genuen elkar, dueto batean. Berehala konturatu ginen oso modu berezian sintonizatzen genuela. Oso ondo sentitzen gara elkarrekin abesten. Miresten dut, eta musika egitean helburu berak lortu nahi ditugula sentitzen dut.
Pablo Sorozabalen ‘Ocho canciones vascas para dos voces’ lanarekin disko bat grabatzeko zortea izan genuen (Bihotz bat du izena kantu haietako lehenengoak), eta euskal musika tradizionalak liluratzen gaitu. Duoan asko abestu dugu: Mozart, Schumann, Mendelssohn, Brahms. Eta biok abesbatzen mundutik gatoz. Ainhoak Iñaki Salvadorrekin egin zuen hurrengo proiekturako, Tomas Garbizuren lana erreferentziatzat hartuta, Ainhoak parte hartzera gonbidatu ninduen. Iñakik liluratu gintuen. Gure bihotzetan daramatzagun abestiak egiteko modu desberdin eta berritzailea zela sentitu genuen: tradizioa, emozioa, sormena, askatasuna eta modernitatea. Iñaki jeinu bat da, ondoan asko gozatzen eta ikasten duguna.
– Zer suposatzen dizu proiektu hau Musikasten aurkezteak?
– Musikaste erreferentea da euskal musikaren hedapenean. Gure musikarien sorkuntza eta balioztatzea bultzatzeko helburua duen erakundea da. Eta Euskadin musikan aritzen garen guztiok, noizbait bere programazioan parte hartzeko ilusioa dugu.
– Kontzertuan jendeak zeri eman behar dio arreta?
– Jendeak ezagutzen dituen abestiak entzungo ditu, eta soinu hauetaz jabetu beharko da. Aldi berean, nabarmendu beharko ditu Iñakik sortu dituen melodiak. Entzuleek nabarmendu beharko dituzte betiko melodiak eta ikusi nola moldatu daitezkeen. Eta, bestalde, sentitu beharko dute ahots klasikoa musika egiteko modu libreago batekin nola osatzen den. Ahots-soinuaren estetika tradizionalaren eta fraseatzeko, hau da, bibratzeko modu malguagoaren arteko konbinazioa. Guretzat opari bat da musika hau egitea eta Iñakiren ondoan egitea.
– Nola baloratzen duzu Musikastek bere historian zehar egin duen lana?
– Nik, kanpoan ikasi nuenez, gogoratzen dut oso gutxi ezagutzen zela Euskal Herritik kanpo gure musikagile handien lana. Konturatu nintzen guk babestu eta ziurtatu behar dugula gure musika. Eskerrik asko Musikasteri existitzeagatik! Behar-beharrezkoa da.
Ainhoa Zubillaga: “‘Un corazón – Bihotz bat’ lanak euskal folkloreko doinu ederrenetako batzuk biltzen ditu”
Ainhoa Zubillaga mezzosopranoak Iñaki Salvador pianistarekin eta Olatz Saitua sopranoarekin kontzertua eskainiko du asteazken honetan, maiatzak 17, Musikasteren bigarren jardunaldian.
– Zerk bultzatu zintuen Iñaki Salvador eta Olatz Saituarekin proiektu honetan parte hartzera?
– Oso argi neukan lan hau bi kide hauekin egin behar nuela. Azkenean, lan hau oso pertsonala eta intimoa da, beraz sentiberatasun, umiltasun eta konpenetrazio handia behar nituen aurrera eramateko. Eta Olatzekin eta Iñakirekin hau betetzen da. Mirespen handia sentitzen dudan bi pertsona eta artista handi dira, eta haiekin etengabe ikasten dut. Aurretik ere lan egin izan dut bakoitzarekin, eta haren ondoan beti sentitu izan dut lotura pertsonal eta musikal eder hori, esperientzia aberasten duena eta bidaia partekatua pozgarria izatea bermatzen duena.
– Zer obra mota jasotzen dira proiektu honetan?
– ‘Un corazón – Bihotz bat’ proiektuak euskal folkloreko doinu ederrenetako batzuk biltzen ditu. Iñaki Salvadorren autore moldaketa zoragarriei esker, lan honek hegaldi eta askatasun berri bat, dimentsio eta nortasun berri bat, ahotsek jolasteko eta ondo pasatzeko moduko freskotasun bat hartzen ditu.
– Nola animatuko zenuke jendea kontzertu honetara joatera?
– Uste dut, aipatu dudan izpiritu horrek harritzen eta eramaten uzten badie, gure konplize bihurtuko direla eta harridura, samurtasuna, nostalgia apur bat eta beste gauza asko ere sentituko dituztela.
– Nola baloratzen duzu Musikastek euskal konpositore eta artisten alde egindako lana?
– Oso eskertuta gaude Eresbil Musikaren Euskal Artxiboari, euskal musika zaintzen eta zabaltzen duen erakundeari, proposamena Musikasten aurkeztera gonbidatzeagatik. Izan ere, lan onaren erreferentea da Eresbil, eta euskal musika eta musikari desberdinei irekita dagoen sorkuntza eta interpretazio-gune zabala eta plurala eskaintzen du.
** Argazkia: Iñigo Arizmendi
Carlos Mena: “Gustatuko litzaidake kontzertu honen publikoak Johannes de Anchietaren obrez gozatzea, bere garaian egin zuten bezala”
Carlos Menak kontzertu berezia eskainiko du astearte honetan, maiatzak 16, Musikasteren 51. edizioari hasiera emateko.
– Ibilbide luzea duzu interprete gisa. Zein dira hurrengo erronkak?
– Gaur egun, nire jarduera profesionala musikaren inguruan hiru parametrotan banatzen dut: interpretearena kontratenor gisa, orkestra-zuzendariarena eta kantu historikoko maisuarena. Egunero eta une bakoitzean aurkezten zaizkidan erronkak oso interesgarriak eta zorrotzak dira, baina nire kasuan horien guztien azpian dago ikasteko gogoa, egiten ari naizenaz eta egiteko daukadan guztiaz jabetzea eta erronka bakoitza bere osotasunean aberastu eta bizitzea eta gozatzea.
– Nola sortu zen konpositore gipuzkoarraren eta bere garaikideen obra programatzeko ideia?
– Musikasteren zuzendaritza artistikoa nirekin harremanetan jarri zen Johannes de Antxietaren inguruko programa bat diseinatu ote nezakeen jakiteko. Duela 30 urtetik hona ikasten eta miresten dudan konpositorea denez, nahiko organikoa egin zait haren figura oroitzeko programa bat egitea.
Musikagile honen eta bere garaikide batzuen errepertorioaren zati handi bat entzuteko aukera emango du egitaraua. Programa honek Antxietak garai hartan hain modu aberasgarrian igaro zituen giro sozial, kultural eta musikalak testuinguruan kokatzen lagunduko du, lan polifonikoak eta bokalak ahotserako eta hari pultsaturako egokitzearen ikuspegitik.
– Zer nabarmenduko zenuke Johannes Antxietakoaren obratik?
– Nire ikuspuntutik, aipagarriena bere lerroen garbitasuna eta perfekzioa dela uste dut, sonoritatearen oreka soil eta aldi berean zabala. Uste dut, erraz antzeman daitekeela bere obran Francisco de Peñalosaren eraginak. Antxietaren idazkerak eragin handia izan zuen espainiar errenazimenduko polifonistan, musikaren urrezko garaietako bat.
– Zein izan da Manuel Minguillónen papera kontzertua prestatzeko orduan?
– Manuel Minguillónen papera funtsezkoa eta behin betikoa da ekimen honetan. Antxietaren lanen egokitzapen lan hori guztia, garai hartako edozein musikarik egingo zukeen bezala, Manuel Minguillónen lana da, eta erreferente da diziplina horretan, bai paperean islatzerakoan, bai interpretatzerakoan.
– Zer transmititu nahiko zenioke publikoari kontzertu honetan?
– Gustatuko litzaidake kontzertu honen publikoak Johannes de Anchietaren obrez gozatzea, bere garaian egin zuten bezala. Gainera, Antxietaren musika garaiko ikuspuntu musikologiko originaletik hurbildu nahi dugu; beraz, beste ikuspegi batetik iragazita daudenez, ezagutzen dituztenentzat oharkabean igaro diren obra edo obren xehetasunak aurkitu edo lehen aldiz aurkitu nahi ditugu. Eta, beste aldetik, musikagilearen beraren aberastasuna erakustea. Izan ere, bizitza osoa izan zuen funtzio, ardura, bizipen eta eragin oso bizi eta aberatsen mende, eta, agian, xehetasun hori ez dago hain presente Antxietari entzuten dion publikoaren artean.
In memoriam, Luchy Mancisidor. Musika-pedagogiari eskainitako bizitza.
Joan den ostegunean, hilak 23, Luchy Mancisidor zendu zen Donostian, musikaren esparruan erreferente bat.
Ibilbide profesionalean zehar, musika-irakaskuntzari korronte pedagogiko berriak aplikatzeko konpromisoa etengabea izan da, bai atzerrian, bai gure lurraldean.
Bilakaera eta jarduera horretatik, aipamen biografiko labur hau eskaintzen dugu.
Yauzkariren funtsa Eresbilen
ERESBIL – Musikaren Euskal Artxiboak Yauzkari konpainiaren dokumentu-funtsa jaso du
Yauzkari José Laínez eta Concha Martínez donostiarrek 1980an sortutako dantza garaikideko konpainia izan zen, egoitza Iruñean zuena. Urtebete lehenago Pablo Sarasate Kontserbatorioko dantza saileko zuzendari izendatuak izan ziren.
Aurretik, Amsterdameko Het Nationale Balletetik igaro ondoren, Anexa dantza taldea sortu zuten Donostian, estatuko dantza garaikideko lehen taldea.
Funtsa Julio Duranek eman zuen 2022ko abuztuaren 22an.
Funtsean Yauzkari dantza taldearen koreografia, bideo eta programa batzuen argazkiak daude.
Informazio gehiago Eresbileko Funtsen Gidan. https://www.eresbil.eus/sites/fondos/eu/a213-yauzkari/
In memoriam Leopoldo Zugaza, euskal bibliografia musikalaren sustatzailea ere
90 urterekin Durangon zendu da XX. mendeko Euskal Herriko kultura eragile garrantzitsuenetako bat: Leopoldo Zugaza. Kulturarekiko interes handia azaldu zuen , eta erakunde garrantzitsuak sustatu eta bultzatu izan zituen, hala nola Gerediaga Elkartea, Durangoko Euskal Liburu eta Disko Azoka, Durangoko Arte eta Historia Museoa (1988an Bartolome de Ercillako Bizkaiko Kantu Bildumaren berrinprimaketa argitaratu zuena) edo Zarauzko PhotoMuseum-a.
Liburu eta bibliografiaren mundua bere pasioetako bat izanik, Manuel de Larramendi Institutu Bibliographikoa sortu zuen eta Bibliografiari buruzko bi Euskal Kongresu antolatu zituen. ERESBILek Zarautzen 2011n egindako lehenengoan parte hartu zuen, Musika eta dokumentu efimeroak: kontrol bibliografikorako erronka komunikazioarekin, eta bigarrenean, 2012an Zarautzen, Eresbilen egindako Euskal argitalpen periodiko musikalak komunikazioarekin.
Leopoldo Zugazak hainbat urtez Bizkaiko Aurrezki Kutxako Kultura Sailan aholkularitza-lana egin zuen, ondoren Bilbao Bizkaia Kutxan, argitalpenen atalean batez ere. Musikazalea eta Bizkaiko musika-eragile garratzitsuenekin harreman estuak zituen, Euskal Herriko Musika Liburutegia izeneko bilduma sortzea izan zen ideia ugarietako bat. BBKren babesarekin honako izenburu hauek argitaratu ziren bilduma hartan:
- José Antonio Arana Martija. Música Vasca (2ª ed., 1987)
- -3-4. Carmen Rodríguez Suso. La monodía litúrgica en el País Vasco: Fragmentos con notación musical de los siglos XII al XVIII (3 vol., 1993)

Leopoldo Zugazak, bere seme Alejandrorekin batera, Ikeder sortu zuen. Ikeder, S.L., bere web orriko informazioak adierazten duen bezala, Euskal Herriko enpresa bat da, 1991n sortua, ondarea kudeatzen, argitalpen-diseinua sortzen, kultura-zerbitzuak gauzatzen eta mantentzen diharduena. Kulturaren hainbat alderdiri buruzko erakusketak antolatzeagatik nabarmendu da. Musikari dagokionez, beste proiektu batzuez gain, honako bi hauek garatu zituen:
Felipe Gorriti: Guía de visita (1997)
José Manuel Horna: Roundjazz: Sustraiak eta Abarrak (2003)
Musika erakusketak
Leopoldo Zugazak kultura, poesia eta arte plastikoetako aldizkari sustatu izan zituen. Musikari dagokionez, honako argitalpen hau sustatu zuen:
Revista MINIMA
Zuzendaria: Alejandro Zugaza
Laguntzaileak: Carmen Rodríguez Suso, Natalie Morel, José Luis García del Busto…
Zenbaki bakoitzak partitura bat du aldizkariaren erdialdean.
Hiru zenbaki argitaratu ziren 1991 eta 1992 urteen artean.
Aldizkariaren izenburuak IKEDERen Colección de monografías MINIMA: MÚSICA, DANZA, DRAMA, monografien bildumari bide eman zion urte batzuk geroago, eta honako izenburu hauek argitaratu zituen:
- Ramón Rodamilans. En busca de Arriaga (2000)
- Andrés Isasi. Lieder (2003)
- Jesús Villa Rojo, ed. Carmelo A. Bernaola: Estudio de un músico (2003)
- José Antonio de Donostia. De música vasca (2004)
- Natalie Morel. Ópera Vasca (1884-1937). Edición de Juan Antonio Zubikarai (2006)
- Jesús Villa Rojo, ed. Músicas actuales: Ideas básicas para una teoría (2008)
- Gorka Aulestia. Geure Gotzon (2010)
- Ramón Rodamilans. Andrés Isasi y su entorno (2010)



Leopoldo Zugazak, arte plastikoa maite zuenak, obra grafikoetan interes berezia zuen, eta diseinuari ere garrantzia ematen zion. Zenbait diskoen diseinuan parte hartu zuen, hala nola, BBK-k argitaratutako Colección de Compositores Vascos Actuales bilduma, baita Juan Rekartek argitaratutako aus_Art Records-en grabazio historikoen bilduma ere.
Musika izan zen Leopoldo Zugazak etengabe elikatzen zuen grina ugarietako bat, eta ERESBILekin lankidetza oso eta emankorra izan zuen. Beste ekintza batzuen artean, Minima aldizkarian argitaratu ziren hiru zenbakietako partiturak Eresbilek hautatu eta editatu zituen. Leopoldok bere bizitza emankorrean hedatutako kultur ekintza guztia ideia eta proiektu berrien hazia izatea espero dugu. Milesker zure lanagatik, Leopoldo!