Musikasteren 54. edizioak larunbat honetan bere amaierara joko du Lekuona Fabrikan. Kontzertu honetan Euskadiko Orkestrak, Andra Mari Abesbatzak eta Ana Otxoa Pando sopranoak indarrak batuko dituzte. Pablo Urbinaren zuzendaritzapean, garai eta soinu-lengoaia desberdinen arteko ibilbidea egiten duen proposamena eskaintzen du saioak. Errepertorioaren batasun estetikoaz, euskal musikaren balioaz eta Musikastek ondare musikalaren zabalkundean izan duen bideaz hausnartu du zuzendariak.
– Egitarauak askotariko konpositoreak bilduko ditu, Juan Crisóstomo de Arriagatik hasi eta Maurice Raveleraino. Nola artikulatzen da hain estilo desberdinak dituen musika-unitate bat?
– Lengoaiak oso desberdinak izan arren, programaren batasuna ez da sortzen estetika komun batetik, zeharkatzen duten ideia eta asmo musikaletik baizik. Bada, batez ere, osotasunari koherentzia ematen dion sustrai sakon bat: konpositore euskaldunen musika sorkuntza. Horrek ez du esan nahi obren arteko lotura testuingurua baino ez denik; aitzitik, guztiek oso arreta zaindua partekatzen dute musika koloreari eta tinbreari. Ravel, dudarik gabe, soinuaren margolari handia da, eta era berean Zuriñe F. Gerenabarrenaren musikan —estetika guztiz desberdin batetik— soinu tinbriko bereziak sortzeko borondate argia aurkitzen dugu, ia soinu-paisaia margotu gisa. Arriaga eta Sabadie urruneko mundu eta garaietakoak dira, baina biek sentsibilitate eta egiturazko argitasun espazio gisa ulertzen dute musika. Alderdi horiek azpimarratu behar dira kontzertu honetan. Zuzendaritzatik, nire lana da hizkuntza komun bat aurkitzea eta orkestrarekin komunikazio bat ezartzea, entzuleak garai eta estilo desberdinak zeharkatzeko aukera izan dezan soinu-bidaia beraren barruan. Auto berean bidaiatuko bagenu bezala da, kasete bateko zinta zahar batean abesti ezberdinak entzunez: ezberdinak, baina bide beretik lotuak.
– Nolakoa izan da Andra Mari Abesbatzarekin eta Ana Otxoa Pando sopranoarekin egindako lana kontzertu hau prestatzeko?
– Telefono bidezko lehen kontaktua oso aberasgarria izan zen. Andra Mari Abesbatzak hirurogei urteko tradizio sakona du Euskadin, eta niretzat ohore eta plazer handia da kontzertu honetan gurekin egotea. Era berean, Ana Otxoarekin lan egiten dudan lehen aldia izango da, eta hasieratik izan dute elkarrizketa. Abeslariak bereziki baloratzen ditut, obraren testuinguru globalean betetzen duten rolaren garrantziaz kontziente direnak, eta Anak adimen musikal handia eta sentsibilitate oso fina erakutsi du bere bakarkakoak abesbatza eta orkestra multzoan integratu nahi izatean. Ravelen obra goiztiarretan, hain zuzen ere, oreka tinbrikoa aurkitzean eta pieza bakoitzari izaera espezifikoa ematean datza sekretua, beti ere musika naturaltasunez eta artifiziorik gabe ibiltzea bilatuz.
– Zer nabarmenduko zenuke egitarautik?
– Azpimarratuko nuke, beste behin ere, bere aniztasuna, baita Euskadiko Orkestrak lehenbiziko aldiz interpretatuko dituen obrak entzuteko aukera ere, erabat euskalduna den programa batean. Kontzertuak intimitate handiko momentuak eta soinu dentsitate handiagoko momentuak tartekatzen ditu, entzuleak, zatituago entzunez gero, oharkabean pasa litezkeen ñabardurak deskubritzeko aukera emanez. Maila pertsonalagoan, kontzertu honek oso balio berezia du niretzat: lehen aldia da oraindik jaio gabe nengoela zuzenean entzun nuen orkestra zuzentzen dudala, beti miretsi izan dudan eta haurtzarotik nire imajinario musikalaren parte den taldea.
– Zer sentsazio edo ideia gustatuko litzaizuke kontzertu honen ondoren publikoak eramatea?
– Gustatuko litzaidake entzuleak joatea, musika esperientzia oso bat bizi izanaren sentsazioarekin, ez bakarrik kontzertu on batera joan izanaren sentsazioarekin. Gainera, jakin-mina, musika hau berriz entzuteko gogoa, euskal errepertorio koral eta sinfoniko gehiago deskubritzeko gogoa, tradizioaren eta modernitatearen arteko elkarrizketaz hausnartzeko gogoa, eramaten badira, orduan kontzertuak bere funtziorik sakonena beteko du. Musika klasiko asko dago, eta kalitate handikoa, gustu guztietarako, eta kontzertu bakoitza aukera bat da niretzat musikan aritzeko dugun zortea gogoratzeko —eta partekatzeko—.
– Zer nabarmenduko zenuke Musikastek euskal musikaren panoramari egindako ekarpenetik?
– Musikaste funtsezko proiektua da, euskal musika sorkuntzari ikusgarritasuna, jarraipena eta testuingurua eskaintzen diolako. Ez da obrak programatzera mugatzen, bere errepertorioa zorroztasunez, errespetuz eta anbizio artistikoz entzuteko espazio bat eraikitzen du. Gainera, Eresbilen lanaren luzapen naturala da, euskal musika-ondarea berreskuratu, kontserbatu eta sustatzearen alde hainbeste egin baitu —eta egiten jarraitzen du—, gure kultura-tradizioarekin eta -nortasunarekin sakonki konprometitutako begiradarekin.