maiatza 16, 2024 | Kultura jarduera
Kukai Dantza Taldea Errenterian gehien maite den taldeetako bat da. Jon Maya bertako koreografoa talde honen funtsezko zati bat da. Talde hau maiatzaren 18an, larunbata, Lekuona Fabrikan izango da ‘Txalaparta’ lanarekin. Lan hau Jesús Rubio koreografoaren lankidetzatik sortu zen.
– Nola sortu zen proiektu hau?
– Sorkuntza berriaz pentsatzen hasita argi nuen berriro ere koreografoa gonbidatuaren eredua jasotzea interesgarria zela eta, era berean, oso erakargarria zitzaidan txalaparta izatea abiapuntua. Lehenengo ganza Jesusi proposamena egitea izan zen. Berehala onartu zuen eta ordutik martxan jarri ginen. Urte bateko sorkuntza prozesu garrantzitsua izan da, non koreografia sortzeaz gain, Dantzariak txalapartari ere bihurtu diren. Oso prozesu aberasgarria izan da.
– Zer nabarmenduko zenuke Jesus Rubio Gamorekin lan egitetik?
– Dena zer naturaltasunez gertatu den eta zer konfidantzaz egin dugun łan. Prozesuaren ondorioz, emaitza oso aberats geratu da. Koreografiak Jesusen Johiko dinamika eta konposizioak jasotzen ditu, baina, era berean, jatorri tradizionaleko doinu, urrats eta elementu ugari oso presente daude. Uztarketa oso interesgarria dela uste dut.
– Zein da lan honek transmititzen nahi duen mezu nagusia?
– Txalapartak bere baitan oso kontzeptu interesgarriak ditu. Alternantzian jotzeak dakar, norbanakotik abiatuta komunitatean zerbait eraikitzea, ondokoari entzunez, nirea emanez baina beti besteari lekua emanez. Hortik abiatu gara, eta hortik abiatuta kusten da nola egitura finko eta errepikakor bat izan daitekeen ziklo batean, gure egon eta sentitzeko moduak etengabe eraldatzen diren eta eraldaketa horrek zer leku diferenteetara joan daitezkeen.
– Zer suposatzen du zuretzat ikuskizun hau Errenterian aurkezteak?
– Oso berezia da. Hemengoak gara, hemen bizi gara, hemen egiten dugu lan, hemen sortu da łan hau… Dena! Etxean aritzea da, eta hori oso oso berezia da guretzat!
maiatza 15, 2024 | Kultura jarduera
Musikasteren 52. edizioa ostiral honetan, maiatzak 17, hasiko da. Errenteriako Idoia Hernández konpositorea, ‘Hatxe’, izango da lehenengo kontzertuaren arduraduna, ‘Panpin Orkestra’ izeneko lanarekin, Herri Arte Eskolako orkestrarekin elkarlanean.
– Zerk bultzatu zintuen lan hau prestatzera?
– Behar pertsonal eta aldi berean kolektibo batetik sortzen da. Mugimendu feministarentzat erreferentziazkoak diren liburuak irakurtzen hasi eta informazio guzti hori biltzen hasi nintzen, nire egunerokora eramaten saiatuz. Gogoeta horiek guztiak lagunekin partekatzerakoan eta zauri asko pertsonalak ez ezik kolektiboak ere badirela konturatzen hasi nintzenean, orduan nor eta zergatik naizen ulertzen hasi nintzen. Beraz, musika hausnarketa horiek guztiak transmititzeko erabiltzen dut. Horregatik sortu zen lehenengoz ‘Panpin hautsien dantza’ eta ondoren ‘Panpin orkestra’.
– Zer transmititu nahi duzu proiektu honekin?
– Batetik, musika idazketa dago, zeinaren bidez haustura, hauskortasun, negar eta itxaropen, indar zein baretasun sentsazioak transmititu nahi ditudan. Emozio kontraesankorrak dira, baina aldi berean bizitza bezain errealak. Eta, bestetik, testuingurua biltzen duten testuak daude. ‘Drama’ abestia dugu, sentiberatasun emozionalaren burlaz hitz egiten diguna; ‘Histeria’, zauri kolektiboez; ‘Baso’, norbere buruarengan sinesteko beharraz; ‘Kali’, erreferentziazko pertsonaien garrantziaz; eta ‘Ama’, beldur eta ziurgabetasunaz.
– Nola animatuko zenuke jendea kontzertu honetara joatera?
– Kontzertua esperientzia bat da. Aberatsa da ehunduretan eta sentsazioetan, eta, beraz, ez da beharrezkoa musika klasikoaren zale izatea gozatu ahal izateko. Gainera, bakarra da. Ez da berriro errepikatuko.
– Zer esan nahi du zuretzat lan hau Musikasten aurkezteak?
– Mugarri handia da nire ibilbide profesionalean. Orkestrarako kontzertu oso bat idaztea berria da niretzat eta, gainera, Musikaste bezalako jaialdi batek babesa emateak oso eskertuta sentiarazten nau.
maiatza 25, 2023 | Kultura jarduera
Juanjo Oconek zuzentzen duen Euskadiko Orkestrak itxiko du Musikasteren edizio hau. Taldeak Andra Mari Abesbatzarekin partekatuko du agertokia emanaldi berezi batean.
– Euskadiko Orkestrak eta Andra Mari abesbatzak amaiera emango diote Musikasteren 51. edizioari. Zeintzuk dira, zuen ustez, kontzertuaren gakoak?
– Bai parte-hartzaileentzat, bai antolatzaileentzat, beti da egun garrantzitsua Musikasteren amaiera. Euskal artista guztiek espero duten unea da, baita publikoak ere. Estreinaldiko lanak eta lurreko egileen lanak egiteak hunkitu egiten du beti, are gehiago haien artean 51. edizio honetan izango ditugunak bezalako bitxi handiak agertzen direnean.
– Nolakoa izan da kontzertua prestatzeko prozesua Andra Mari abesbatzarekin batera?
– Euskadiko Orkestra eta Andra Mari Abesbatza arrakasta seguruaren parekoa da. Gainera, Musikasteren itxiera beti da espero den data bat, non korala eta euskal errepertorioaren kalitatea erakusten diren. Anda Mari abesbatzako ahotsak pso ondo ari dira lanean euren zuzendariarekin, eta ni irrikan nago emanaldiaren eguna noiz iritsiko haiekin gozatzeko.
– Felix Ibarrondoren ‘Sérénade basque’ estreinatuko duzue, zer nabarmenduko zenuke lan honetatik?
– Felix Ibarrondo urtemugan dago, eta Euskadiko Orkestrak eta Eresbilek konposatu duen azken obra interpretatzeko unerik eta eszenatokirik onena aurkitu dute. Musikastek dena biltzen du obra honek argia izan dezan. Maila teknikoan eta musikalean oso obra konplexua da. Hari-instrumentuentzako xehetasun teknikoz betea, oso gardena ikusmen orokorrean eta entzuleentzako entzunaldian, baina oso osatua orkestrarekin egiten duen eguneroko lanerako. Serioski lan egingo dugu konpositoreak partituran idatzi duen guztia atera ahal izateko eta publikoak xehetasun bakoitza atzeman ahal izateko. Oso obra berezia.
– Zer sentsazioak espero dituzue lortzea ikusleengan?
– Euskadik oso sintonia ona du ikusleen eta artisten artean. Musikagileek idazten dutenaz gozatzeko lan egiten dugu, eta musikariek euren kalitatea eta mimoa jartzen dute emanaldi bakoitza prestatzeko. Ikusleak beti ditugu buruan prestaketa-une bakoitzean. Ikuslerik gabe ez legoke musikariak agertokietan, eta alderantziz. 51. edizio honetan, publikoak euskal obra ezezagunak entzuteko aukera izango du, maila handiko orkestra batekin eta abesbatza bikain batekin. Kontzertuko bitxi bat.
maiatza 24, 2023 | Kultura jarduera
Laida Otaduyk zuzendutako Andra Mari Abesbatza aurten ere etxera izango da. Maiatzaren 26an, Lekuona Fabrikan, Musikasteko Koruen Eguneko izango dira herriko ahotsak.
– Zer suposatzen du Andra Mari abesbatzarentzat Musikasten parte hartzeak?
– Andra Mari Abesbatzarentzat beste urte batez Musikasteren aste miresgarrian parte hartzea ohore handia da. Asko ikasi nuen maisu batek zioen bezala: “Mundu honetan zailena ez da iristea, mantentzea baizik”. Parte hartze honek esan nahi du koruak ondo jarraitzen duela, euskal musika korala ezagutarazteari, laguntzeari eta, nola ez, abestuz gozatzeari dagokionez. Era berean, denboraldian zehar, gure abesbatzak musika sinfoniko-koral asko landu ohi du eta, hilabete hauetan zehar, kontzertu hau gure sustraiekin berriro konektatzea eta musikaren xehetasunak eta zirrikituak melodia itxuraz sinpleekin, baina bereziki ederrekin lantzea ekarri du.
– Zer nabarmenduko zenuke aurkeztuko duzuen programatik?
– Interpretatuko dugun errepertoriotik aniztasuna nabarmenduko nuke. Herri musikaren historian zehar izan diren euskal gai esanguratsuenen antzezpen txiki baten bila aukeratu dugu: itsasoa, marinelen irteera eta maitasunarekiko itxaropena, familia, natura, gure aberria, edo txorien kantua adierazpen gisa. Adierazi nahi nuke, baita ere, oso obra berriak direla, eta horien konpositoreek, Lesbordesek izan ezik, gaur egun aktibo eta sorkuntza-prozesuan jarraitzen dutela. Programari dagokionez, azken alderdi gisa, esan behar dut, pertsonalki, ilusio berezia egiten didala neure obra estreinatu ahal izateak, ‘Urretxindor banintz’, horretarako propio konposatua, euskal musika koralari egindako ekarpen apal gisa.
– Nola animatuko zenuke jendea ekintza bateratu honetara joatera?
– Kasu honetan, jendeak ez du zalantzarik izan behar kontzertu honetara joateko orduan. Euskal Herriko hainbat jatorritako lau koru pilula txikiz gozatzeko aukera izango dute eta, horrekin batera, musika sorta handi bat, zalantzarik gabe, konektatuko dutena. Gure sustraietan dago. Eta esperientzia hori pozgarria da edonorentzat, bai abesbatzetan kantatzea gustatzen bazaie, bai inoiz abestu ez badute ere, baina bai entzun badute, bai eta abesbatza-kontzertuetara joaten ohituta ez daudenentzat ere. Benetan uste dut zorte handia dela Eresbil Fundazioak denbora eta dirua inbertitzen jarraitzea hain kontzertu indartsua antolatzeko, eta herriak zorte handia duela hain eskura duelako. Merezi du bertaratzea.
– Zer gako eta sentsazio helarazi nahi dizkiozue publikoari aurkeztutako lanekin?
– Gure helburu nagusia da publikoak gure musikaz gozatu ahal izatea. Aurkeztutako doinuak erraz ahoskatzeko modukoak dira edonorentzat; eta kantatzeko ideia hori transmititu nahi dugu. Nork ez ditu bukatu lagunarteko bazkari edo afariak doinu herrikoiak kantatzen? Eta zer esaten didazue sagardotegiei buruz? Hori bai, kasu honetan, kalitate musikalez lagunduta joango dela agintzen dugu.
maiatza 24, 2023 | Kultura jarduera
Musikasteko Koruen Eguna beti da jardunaldi berezia. Eta aurten Bizkaiko Akelarre abesbatzak, 2018 urtean sortua, parte hartuko du ekitaldi honetan.
– Zer esan nahi du zuentzat aurten Musikasten parte hartzeak?
– Akelarre Abesbatzarentzat aukera bikaina da Musikaste bezalako jaialdi batean parte hartzea, dagoeneko 50 urte baitaramatza euskal musika eta euskara sustatzeko lanean. Oso lan garrantzitsua iruditzen zaigu; izan ere, askotan, ezagunagoak edo ospetsuagoak izan daitezkeen egile atzerritarren musikan zentratzen gara, baina ezin dugu ahaztu gure etxean benetako bitxiak ditugula. 2018an sortu genuen Akelarre Abesbatza, ilusio handiz eta baliabide gutxirekin, eta pandemia tarteko. Oraindik ere kosta egiten zaigu sinestea 5 urte geroago lanean jarraituko dugula eta erreferentea den jaialdi honetan parte hartu ahal izango dugula; eta eszenatokia ibilbide handiko beste abesbatza batzuekin partekatuz, hala nola Andra Mari Abesbatzarekin.
– Zer nabarmenduko zenuke aurkeztuko duzuen programatik?
– Azken urte honetan, hemengo musikagileek osatutako programa bat lantzen ari gara, Juan de Antxietaren berpizkundetik hasi eta gaur egungo konpositore gazteetaraino, hala nola Jon Sáenz edo Inge Conde. Duela hilabete batzuk aurkeztu genuen Bilborock aretoan, Hegaka ‘proiektuarekin, eta espero dugu beste herri eta hiri batzuetan ere interpretatzea. Interpretatuko ditugun obrak programa horretatik aukeraketa bat da, gure musikaren zati handi bat duen folklore-osagaia argi eta garbi islatzen duena. Musika herrikoiari buelta bat eman eta beste maila batzuetara eramateko gure musikagileek hainbat hamarkadatan egin duten lana ikus dezakegu. Horrek gure kultura aitortzea eta gure musika mundu osoan interpretatzea lortu du.
– Nola animatuko zenuke jendea ekintza bateratu honetara joatera?
– Musikasteko Koruen Eguna aukera paregabea da abesbatzen mundura hurbiltzeko, ikusle gisa eta, pausoa eman nahi bada, koralista gisa. Koru bakoitzak programa ezberdin bat aurkeztuko du eta, beraz, oso atsegina izaten da; eta, gainera, abesbatzen musiken eszenaratzeen eta abarren estilo desberdinak ikusteko aukera ematen du.
– Zer gako eta sentsazio helarazi nahi dizkiozue publikoari aurkeztutako lanekin?
– Aurkeztutako obrek giza bizitzaren hainbat ikuspuntu islatzen dituzte. Alde batetik, ohiturazko eta jai-giroko obra dugu, ‘Donostiako damatxoak’, esaterako. “Aritz adarrean-kattalin’ kontraste-lana da, eta lehen zatian Jesus haurraren jaiotzaz hitz egiten digu, bigarrenean dantzan jartzen gaituen bitartean. ‘Haizeak emandako nahiak’ da gure lanik preziatuena, gure lagun Jon Saenzek konposatu baitu. Bizitzaren analogia egiten du naturaren oinarrizko osagaiekin: haizea, lurra, itsasoa… Azkenik, gehien definitzen gaituen lanarekin amaituko dugu: ‘Gaur Akelarre Gorbeian’. Ez gaitu abesbatzaren izenak bakarrik definitzen, baita Akelarre bat egiteko prest dauden sorginen izaerak ere. Koru bat, Akelarre bat, sortuko genuela erabaki genuenean izan genuen sentimendu bera da.
maiatza 23, 2023 | Kultura jarduera
Barañain Abesbatza, Pedro Ruiz Huiciren zuzendaritzapean, maiatzaren 26an Lekuona Fabrikan Musikasteko Abesbatzen Egunean egongo diren lau taldeetako bat izango da.
– Zer esan nahi du zure abesbatzarentzat Musikasteren edizio berri honetan parte hartzeak?
– Pozgarria eta pozgarria da beti topaketa berezi honetan parte hartzea. Aldi berean, erantzukizun handia da obrak aukeratu eta prestatzetik hasi eta interpretatzeraino.
– Zer nabarmenduko zenuke aurkeztuko duzuen programatik?
– Nafarroako egungo hiru egileren sei pieza txiki daramatzagu. Horietako lau erabateko estreinaldiak dira eta beste bi gehienentzat ezezagunak, ia-ia guk bakarrik abesten baititugu. Kasu gehienetan argitaratu ere egiten ez diren lankideen lanak dira. Baina entzutea merezi duela uste dut. Zoritxarrez, Nafarroan ez dugu Gipuzkoan eta beste probintzia batzuetan dugun konposizio-jarduera bezain aktiborik. Baina txikitatik, lana eta adiskidetasuna partekatzeko zortea izan dut, noizean behin beren lana eta sorkuntzarako gaitasuna oparitzen diguten musikari bikainekin. Beti egon naiz oso adi inguruan sortutako edozein konposizio-lani. Noski, partitura zuri baten aurrean dagoen edonork nire estimu eta mirespen guztia du.
– Nola animatuko zenuke jendea ekintza bateratu honetara joatera?
– Egon den edonork daki denok emango dugula gure onena. Barañain Abesbatza oso abesbatza herrikoia da, formazio, gaitasun eta adin askotakoa; baina espiritu borrokalari handia du, publikoa erakargarri egiten diguna eta inor indiferente utziko ez duen emaitza musikala eskaintzen duena.
– Zer gako eta sentsazio helarazi nahi dizkiozue publikoari aurkeztutako lanekin?
– Gure egileak -Mariano Jimenez, Urtzi Iraizoz eta Eduardo Manrique- ez daude kantatuenen artean lehen lerroan. Beharbada, ikusleak ez dira gustura aterako lehen entzunaldian, eta epe luzeagoan funtzionatzen duten obrak izango dira, gure buruan eta gure gorputzean atseden hartu behar dutenak. Azkenean, Abesbatzatik egilearen eta publikoaren arteko kanal bat izan nahi dugu, entzule bakoitzak bere unearen arabera jaso dezan. Joan zaigu ‘azken pieza salbuespena izango litzateke jai koral honetan parte hartzeagatik eskerrak emanez agur esateko.
